* Ένα νέο τσουναμι τραπεζιτικών σκανδάλων: η Barclays, οι ισπανικές Τράπεζες και διάχυση της δυσφορίας και πάλιν

http://www.defterianaynosi.com/article.php?id=218

Θα μπορούσε, βέβαια, να πει κάποιος ότι το νέο σκάνδαλο με επίκεντρο την Barclays και τις προσπάθειες εσωτερικών συμφωνιών για τα διατραπεζιτικά επιτόκια, είναι ένα απομονωμένο ζήτημα. Αν ήμασταν σε άλλη εποχή, ίσως, και να περνούσε απαρατήρητο. Όμως, ουσιαστικά, οι ευρωπαϊκές οικονομίες περνούν ένα δεύτερο γύρο ύφεσης, ένα doubledip όπως ονομαζόταν αυτό το σενάριο το 2008-09, όταν οι περισσότεροι πίστευαν ότι το θέμα της κρίσης θα τελείωνε το 2011. Και αυτή η νέα κρίση είναι αποτέλεσμα των τραπεζών με δυο τροπους: από την μια, είναι αποτέλεσμα των χρεών που άφησαν στο δημόσιο τα ξελασπώματα των τραπεζιτών το 2008, τα οποία πλέον ονομάζονται δημόσιο χρέος, οπότε ξαφνικά το πρόβλημα λέγεται δημόσιο-οικονομικό, αντί απλώς τραπεζιτικό, ενώ οι 3 τουλαχιστον χώρες που ζήτησαν βοήθεια από τους μηχανισμούς στήριξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Κύπρος, εμπλάκηκαν, ακριβώς, λόγω του τραπεζιτικού τομέα. Διότι ο τραπεζιτικός τομέας όχι μόνο δεν κατάφερε να βάλει σε τάξη τα του οίκου του, αλλά ουσιαστικά συνεχίζει να λειτουργεί ως ένα μηχανισμός μεταβίβασης προβλημάτων, αφού οι ιθύνοντές του συμπεριφέρονται με ένα αίσθημα ανευθυνότητας που είναι πρωτοφανές.

Είναι σε αυτό το πλαίσιο, που αυτήν την εβδομάδα, ξεκίνησαν έρευνες σε Ισπανία, Γερμανία για τράπεζες, ενώ ταυτόχρονα έγιναν και θεαματικές παραιτήσεις στη Βρετανία.

Η κορυφή του παγόβουνου ήταν το σκάνδαλο της Barclays, το οποίο ουσιαστικά πάει πίσω στο 2008, τουλάχιστον. Η καταγγελία, η οποία διερευνήθηκε, ήταν ότι το LIBOR, το επιτόκιο το οποίο συμφωνείται ανάμεσα σε μια ομάδα μεγάλων τραπεζών για τα μεταξύ τους δάνεια, ουσιαστικά στήνονταν, αφού μερικοί από τους συμμετέχοντες έδιναν ψεύτικα στοιχεία για να φτιαχτεί ένα επιτόκιο που να ταιριάζει στα συγκεκριμένα συμφέροντα. Σε μια πρώτη όψη, βέβαια, το στήσιμο του επιτοκίου φαίνεται να είναι ακόμα μια απόδειξη για το αστείο του όλου επιχειρήματος της ελεύθερης αυτορυθμιζόμενης αγοράς. Όμως, σε μια προσπάθεια να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους οι τραπεζίτες, ισχυρίστηκαν ότι το στήσιμο του επιτοκίου γινόταν το 2008, όταν το τραπεζιτικό σύστημα ήταν στα πρόθυρα κατάρρευσης, εν γνώση της κεντρικής τράπεζας και των εποπτικών αρχών. Ακόμα, όμως και αν ήταν έτσι, τελικά, το σύστημα του στησίματος του επιτοκίου, συνεχίστηκε αποφέροντας βέβαια κέρδη σε όσους ήξεραν – ή είχαν «ασύμμετρη πληροφόρηση», κατά την ορολογία των τραπεζιτών.

Το σκάνδαλο έχει και άμεσες και έμμεσες διαστάσεις. Στις άμεσες διαστάσεις εστίασε μέχρι και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, ο Κάμερον:

«..είναι σκανδαλώδες οι ιδιοκτήτες κατοικιών να κινδυνεύουν να πληρώσουν επιπλέον, για να εξοφλήσουν το δάνειο τους, οι μικρές επιχειρήσεις να κινδυνεύουν να πληρώσουν αυξημένα επιτόκια εξαιτίας των ανήθικων και ενδεχομένως παράνομων ενεργειών στη Σίτι

Και αυτά, τα λέει ένας πρωθυπουργός που αγωνίζεται να διασφαλίσει ότι το χρηματιστήριο του Λονδίνου θα έχει όση λιγότερη ρύθμιση γίνεται – μόλις πριν μια εβδομάδα καλούσε τις γαλλικές εταιρείες να μετακομίσουν στον Λονδίνο για να έχουν χαμηλό φορολογικό συντελεστή. Οπότε, μπροστά στο σκάνδαλο της απορρύθμισης, ακόμα και οι υπηρέτες της αγοράς ακούγονται σαν το Ρόμπιν Χουντ.

Διότι το σκάνδαλο, δεν αφορά μόνο το Λονδίνο, αλλά είναι πιθανό ότι αυτή η ελίτ των μάνατζερ, να είχε οργανώσει ένα παγκόσμιο δίκτυο στημένων επιτοκίων και ανταλλαγών. Μια εσωτερική ρύθμιση για ατομικό όφελος. Ήδη, οι έρευνες επεκτείνονται και στις ΗΠΑ και στη Γερμανία. Στο βιβλίο του «Καπιταλισμός εκτός νόμου», ο ερευνητής MarcRoche – ο οποίος δεν αμφισβητεί το σύστημα, απλώς καταγράφει ένα είδος «οικονομικού παρακράτους» – γράφει για την κουλτούρα αυτών των ομάδων, που στήνουν το οικονομικό παιχνίδι στη σκιά των νομων και εκτός ρύθμισης:

«Οι πρωταγωνιστές του δράματος των subprimes, είχαν ως κοινό χαρακτηριστικό ένα υπέρμετρο εγώ, που το τροφοδοτούσαν τα εγκώμια του οικονομικού τύπου, και ένα τρόπο ζωής έξω από κάθε φαντασία. Έχοντας μεταμορφωθεί σε τυφλωμένους δικτάτορες, δεν ήταν πια ικανοί να αναλογιστούν τις συνέπειες των πράξεων τους…

ο λονδρέζος σύμβουλος Αμίν Ρατζάν, ειδικός στην τραπεζιτική οργάνωση, απαριθμεί τα στοιχεία του χαρακτήρα αυτών των κακών αφεντικών: καριερίστες, περισσότερο πιστοί στα στενά όρια της δικής τους δουλειάς, και στους στενούς τους συνεργάτες, παρά στην εταιρεία και στους υπάλληλους της, τρομερά ατομικιστές, ανίκανοι να παραχωρήσουν εξουσία, χωρίς να διαθέτουν σφαιρική άποψη, αλλά με έμμονη στο μπόνους, που το θεωρούν ως μόνη ένδειξη επιτυχίας, απαξιωτικοί ως προς τις ρυθμιστικές αρχές, τους μετόχους και τους πελάτες.»1

Αυτό το κλίμα, έφερε ουσιαστικά και τα έμμεσα και ευρύτερα προβλήματα. Το κοινό στη Βρετανία, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις στις οποίες αναφέρεται το Economist, είναι όχι απλώς απαισιόδοξο – μόνο 28% πιστεύει ότι η επόμενη γενιά θα ζήσει καλύτερα – σε σύγκριση με 83% στην Κίνα λ.χ.- αλλά, θεωρεί τους πολιτικούς ανίκανους να κάνουν κάτι για την οικονομική κρίση και τα ποσοστά τους είναι όλων στα αρνητικά. Ακόμα πιο εντυπωσιακά για την βρετανική παράδοση, ένα εντυπωσιακό 74% πιστεύει ότι δεν υπάρχει αξιοκρατία στη Βρετανία. Αυτά τα δεδομένα, δείχνουν, σαφώς, ένα κλίμα δυσφορίας που αναζητεί τρόπους έκφρασης. Και η υπενθύμιση ότι οι τραπεζίτες που προκάλεσαν την κρίση, συνεχίζουν να απολαμβάνουν μυθικούς μισθούς και να έχουν το θράσος να βυθίζουν τις οικονομίες σε κρίσεις, είναι ένα στοιχείο που είναι δύσκολο να αφαιρεθεί από τη συλλογική μνήμη και αίσθηση.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο διευθυντής της Barclays, Μπομπ Ντάϊμοντ, ήταν και ένας στόχος που απλώς περίμενε την οργή να καταλήξει πάνω του – πέρσι είχε δηλώσει με θράσος έξω από το βρετανικό κοινοβούλιο: «Υπήρξε μια περίοδος περισυλλογής και απολογίας από τις τράπεζες. Νομίζω ότι αυτή η περίοδος πρέπει να λήξει.»

Προφανώς, δεν πρόκειται να λήξει σύντομα.

Βέβαια, τύποι σαν τον Ντάϊμοντ, αναγκάζονται να παραιτηθούν, αλλά θα βολευτούν σε άλλους χώρους του χρηματιστικού κόσμου. Ο χρηματιστικός κόσμος θα συνεχίζει να παράγει κρίσεις και σκάνδαλα, μέχρι να προχωρήσει μια ριζική αλλαγή, η οποία θα αφαιρέσει, από τους «μαθητευομένους μάγους», την ικανότητα να μετατρέπουν το κόμπλεξ τους σε αίσθηση δύναμης με την κάλυψη του μύθου της δήθεν αυτορρυθμιζόμενης αγοράς.

Το βαθύτερο πρόβλημα, είναι ότι τέτοιοι προβληματικοί τύποι βρίσκονται σε θέσεις κλειδιά για την αναχρηματοδότηση, όχι μόνο των τραπεζών τους, αλλά και του Δημοσίου πολλών κρατών, που έχουν καταχρεωθεί για να ξελασπώσουν τις τράπεζες. Οπότε, το ζήτημα γίνεται πια δομικό. Μέχρι και ο Μ. Ντράγκι, άνθρωπος του συστήματος, αναγκάστηκε να το παραδεχθεί:

«Αποδείχθηκε ότι μια διαδικασία που εθεωρείτο δικαιη, αλλά και υποδειγματική για την λειτουργία των χρηματαγορών στην πραγματικότητα δεν ήταν. Ο εποπτικός μηχανισμός του συστήματος υπήρξε αδύναμος, αν όχι ελαττωματικός».

Και ενώ αυτά συμβαίνουν στη Βρετανία, στην Ισπανία η οργή για την κρίση των τραπεζών που συμπαρασύρει την οικονομία για χρόνια – είχε ξεκινήσει αρχικά από την φούσκα των ακινήτων και τώρα έφτασε στην αδυναμία των τραπεζών για ανακεφαλαιοποιηση – ξεκίνησαν και έρευνες για δίκες τραπεζιτών. Ισπανικό δικαστήριο ξεκίνησε έρευνα για τραπεζιτική απάτη σε βάρος πρώην διευθυντικών στελεχών της Βankia, συμπεριλαμβανομένου και του πρώην προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου Ροδρίγο Ράτο – άλλοτε γενικού διευθυντή του ΔΝΤ. Στο στόχαστρο των ερευνών, βρίσκονται και οι ρυθμιστικές αρχές, η κεντρική τράπεζα, δηλαδή.

http://www.democracynow.org/2012/7/5/in_win_for_m15_movement_spain

Στην Ευρώπη προσπαθούν, πια, να καταλήξουν σε ένα είδος ευρωπαϊκής τραπεζιτικης εποπτείας, αλλά, παρά την προσφορά βοήθειας προς την Ισπανία, οι αγορές, άρα και οι κερδοσκόποι, πίσω από τις μετακινήσεις κεφαλαίων, ήδη έσπρωξαν το επιτόκιο δανεισμού της Ισπανίας στο 7%, μόλις μια εβδομάδα μετά τις αποφάσεις της συνόδου κορυφής. Είναι και είδος πίεσης προς του πολιτικούς, αλλά είναι, πια, ο μύθος των αγορών αρκετός για να επιτρέπει τέτοιο χάος στις πραγματικές οικονομίες;

Θα φανεί – και από τους πολιτικούς που θα εμφανιστούν, αλλά και από τις κινήσεις στο δρόμο, όπου συσσωρεύεται η δυσφορία. Οι τράπεζες, πάντως, προσπαθούν να ελέγξουν την δυσφορία στην περιφέρεια – και όχι μόνο βέβαια – αγοράζοντας τα ΜΜΕ – είτε μέσω διαφημίσεων, είτε άμεσα.

Ιδού μια αναφορά του Economist στη Βουλγαρία:

«Η πιο ανησυχητική διάσταση της κατάστασης είναι τα ΜΜΕ: Οι περισσότερες εφημερίδες ελέγχονται από τράπεζες ή μεγάλες εταιρείες. Δεν υπάρχει διερευνητική δημοσιογραφία.»

Και φυσικά, τα κυπριακά ΜΜΕ και η εξάρτηση τους από τις Τράπεζες, θα μπορούσαν να είναι, επίσης, δείγμα.

1 Marc Roche.2011. Καπιταλισμός εκτός Ελέγχου: η οικονομία του παρασκηνίου. Αθήνα: Μεταίχμιο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s