*Ο μιλιταρισμός παντού στα σχολεία της Τουρκίας

mt1

Τα σχολεία παρέχουν γόνιμο έδαφος στο μιλιταρισμό: υπάρχει ένα αιχμάλωτο ακροατήριο, μια ολοκληρωμένη εντολή, μια ιεραρχική δομή, και μια σαφής διαφορά ισχύος μεταξύ των μαθητών και των επαγγελματιών. Τα σχολεία μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε παραστρατιωτικά ιδρύματα.

Ο μιλιταρισμός δεν μεταδίδεται και συντηρείται μέσω της άμεσης επαφής με το στρατό. Αντίθετα, τα σχολεία και άλλοι πολιτειακοί θεσμοί βοηθούν το μιλιταρισμό να διεισδύσει στις καθημερινές πρακτικές και τα συστήματα πεποιθήσεων. Σε αντίθεση με την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, η εκπαίδευση στα σχολεία είναι πολύ συστηματική και επίμονη: η υποχρεωτική εκπαίδευση μπορεί να φτάσει σχεδόν σε όλες τις περιοχές, σχεδόν όλατα παιδιά (αγόρια και κορίτσια), και για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα σχολεία μπορούν να προσφέρουν μιλιταριστική εκπαίδευση σε νεαρή ηλικία, ήδη από τα 5 ή 6.

Μετάφραση: Άγγελος Νικολόπουλος

Το σχολείο ως ένα κέντρο στρατιωτικής εκπαίδευσης

Ένα τυπικό σχολείο έχει τα συστατικά του μιλιταρισμού: την κυριαρχία, την υποταγή, την πειθαρχία και τη βία. Η βία προς τους μαθητές παράγει βία μεταξύ των μαθητών, και στη συνέχεια η βία των μαθητών χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθεί η θεσμική βία με τη μορφή του μιλιταρισμού.

Ένα τυπικό σχολείο στην Τουρκία προσφέρει μια μεγάλη ποικιλία από στρατιωτικές εμπειρίες. Μερικές εμπειρίες φαίνεται να είναι λιγότερο στρατιωτικές από άλλες, όμως όλες μαζί δημιουργούν ένα μιλιταριστικό κλίμα. Η σχολική ζωή υποτίθεται ότι είναι «ομαλή» και «πειθαρχημένη»: Οι μαθητές αναμένεται να ακολουθούν στρατιωτικού τύπου κανόνες και ρουτίνες. Αν δεν το κάνουν, μπαίνουν σε μπελάδες.

mt2Η σχολική ημέρα αρχίζει με τους μαθητές να συγκεντρώνονται έξω από το σχολείο. Κατόπιν δεν εισέρχονται απλώς στις τάξεις. Δημιουργούν μια γραμμή ανά τάξη και περιμένουν τη σειρά τους για να εισέλθουν στο σχολείο. Η δικαιολογία για αυτή την πρακτική είναι απλή: τα σχολεία είναι γεμάτα. Οι μαθητές πρέπει να ελέγχονται ώστε να αποφευχθεί το χάος.

Μέσα στο σχολείο, σημαίες και σύμβολα του εθνικισμού είναι παντού. Βασιλιάδες και οι κατακτήσεις τους δοξάζονται στους τοίχους. Οι εορτασμοί επετείων είναι συχνοί και είτε είναι για στρατιωτικές νίκες είτε εκτελούνται με στρατιωτικό στυλ. Ένα τυπικό σχολείο έχει πολύ λίγα για να υπενθυμίσει στους μαθητές του για την ειρήνη, τη μη βία και τη νεανικότητα.

Ένα κορίτσι απαγγέλει τον εθνικό ύμνο φορώντας στολή για την Ημέρα του Παιδιού (23 Απριλίου 2008). (λεζάντα φωτογραφιας)  Η φυσική αγωγή  περιλαμβάνει διδασκαλία με στρατιωτική πειθαρχία – οι μαθητές αποτελούν μια τάξη, περπατούν με αρμονία κτλ. Από πολύ νωρίς, οι μαθητές μαθαίνουν να λαμβάνουν την «θέση της προσοχής» τη στιγμή που τους ζητείται. Ένας τυπικός μαθητής λαμβάνει τη «θέση της προσοχής» αμέτρητες φορές στο δημοτικό και το γυμνάσιο.
Οι μαθητές είναι ακριβώς όπως οι στρατιώτες του πεζικού.  Μπορούν να είναι «ανάπαυση», όταν ενήλικες δεν είναι γύρω του. Οι μαθητές αναμένεται να δείχνουν σεβασμό, και ο σεβασμός αρχίζει με την υποταγή. Οι μαθητές σηκώνονται όταν ένας δάσκαλος μπαίνει στην τάξη. Η διδακτέα ύλη τονίζει τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις πολύ περισσότερο από τα δικαιώματα και τις ελευθερίες. Συνολικά, το πρόγραμμα σπουδών έχει πλέον λιγότερα στοιχεία εθνικισμού και διακρίσεων, οι καθημερινές όμως πρακτικές έχουν πολύ δρόμο να διανύσουν.

Τελετές και στολές

Οι εορταστικές τελετές είναι σημαντικές για τον μιλιταρισμό. Οι σχολικές γιορτές βοηθούν τον μιλιταρισμό να αναπτυχθεί. Η σχολική εβδομάδα στην Τουρκία ξεκινά και τελειώνει με μια τελετή. Στην τελετή έναρξης η σημαία υψώνεται και ο εθνικός ύμνος απαγγέλλεται. Από την οπτική του εθνικισμού αυτό είναι μια ιερή τελετουργία. Ο καθένας πρέπει να λάβει τη θέση της προσοχής. Αρκετά συχνά μαθητές έχουν δεχθεί επιπλήξεις, ταπεινώσεις ή  πειθαρχικές κυρώσεις επειδή δεν είναι «σοβαροί» κατά τη διάρκεια της τελετής. Στα δημοτικά σχολεία η κάθε μέρα ξεκινά με μια αρχαϊκή εθνικιστική υπόσχεση.

Οι μαθητές αναμένεται επίσης να συμμετάσχουν σε ορισμένες επίσημες τελετές εκτός σχολείου. Σε διάφορες περιπτώσεις ζητήθηκε από τους μαθητές να φορέσουν στρατιωτική στολή και να κρατήσουν ένα όπλο. Κατά τη διάρκεια της «εβδομάδας της Αστυνομίας», θα δει κανείς παιδιά με στολές της αστυνομίας. Η Ημέρα του Παιδιού (23 Απριλίου) είναι ίσως η πιο αντιφατική εκδήλωση. Σε κάθε πόλη, πραγματοποιείται μια επίσημη εκδήλωση σε ένα στάδιο, η οποία έχει πολλά στρατιωτικά χαρακτηριστικά. Ο βαθμός του μιλιταρισμού εξαρτάται από την τοποθεσία και το πολιτικό κλίμα στη χώρα.

Περίοδοι  συγκρούσεων

Ο μιλιταρισμός έχει ανάγκη τη σύγκρουση. Η ανοικτή σύγκρουση είναι ότι καλύτερο γιατί δικαιολογεί την πολεμική μηχανή. Αν τα μαρτύρια αγκαλιάζονται από την παράδοση και μαζί προπαγανδίζονται στα σχολεία, οι απώλειες μπορούν επίσης να τροφοδοτήσουν  το μιλιταρισμό.
Η Δημοκρατία της Τουρκίας ιδρύθηκε μετά τον πόλεμο της Απελευθέρωσης, και η mt3μαρτυροσύνη αποτελεί στοιχείο της εθνικιστικής ιδεολογίας από τότε. Με τον καιρό, η μαρτυροσύνη έχει γίνει ένα εργαλείο για τη νομιμοποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων. Τώρα, η μαρτυροσύνη είναι ένα ευέλικτο εργαλείο για τους πολιτικούς που θέλουν να δικαιολογήσουν τη βία και φυσικά το αποτέλεσμά της, το θάνατο. Τα σχολεία , επίσης παίρνουν το μερίδιό τους σε αυτό.

Ο κρατικός μηχανισμός έχει πολεμήσει ενάντια στο κουρδικό Εργατικό Κόμμα (PKK) από τα μέσα της δεκαετίας του ’80. Καθώς τα πτώματα συσσωρεύονταν, το μαρτύριο χρησιμοποιήθηκε για να δοξάσει το θάνατο, νομιμοποιώντας έτσι τη συνεχιζόμενη βία. Κατά την τελευταία δεκαετία μαζικές εκστρατείες δημοσίων σχέσεων άρχισαν να τροφοδοτούν τον εθνικισμό. Μια από αυτές ήταν η συντονισμένη προσπάθεια να τιμήσουν τη Μάχη της Καλλίπολης, που συχνά αποκαλείται στην Τουρκία η νίκη στην Çanakkale. Αυτή δεν ήταν μια συνηθισμένη μάχη. Ήταν ένας πόλεμος με σημαντικές απώλειες κατά την οποία χιλιάδες στρατιώτες και των δύο πλευρών ήταν αναγκασμένοι να αντιμετωπίζουν ακραίες συνθήκες για μήνες. Πολλοί πέθαναν από την πείνα, τις ασθένειες ή όταν έπεσαν σε υπαίθρια αποχωρητήρια  (τουαλέτες σε τάφρο των χαρακωμάτων ). Ωστόσο, οι εκδηλώσεις μνήμης που ήταν αφιερωμένες σε αυτά τα γεγονότα επικεντρώθηκαν σε όσους μαρτύρησαν στον πόλεμο, και τη νίκη.

Σχολικές μιλιταριστικές  παραστάσεις για τον εορτασμό της Μάχης της Καλλίπολης διοργανώνονταν την ημέρα η οποία συνδέεται με τη νίκη (18 Μαρτίου 1915). Πολλά σχολεία οργάνωναν εκδρομές στην Gelibolu (Καλλίπολη) για τον εορτασμό της νίκης, για να αποτίσουν φόρο τιμής στους μάρτυρες. Σύντομα αυτό είχε μετατραπεί σε ένα συνεχές προσκύνημα. Τεράστιος αριθμός μαθητών και των ενηλίκων μεταφέρονταν στην Gelibolu. Το μήνυμα ήταν σαφές: είμαστε ένα ισχυρό έθνος, και ακόμα και η ισχυρότερη δύναμη δεν μπορεί να μας κατακτήσει. Είμαστε όλοι έτοιμοι να πολεμήσουμε και να πεθάνουμε, εάν αυτό είναι απαραίτητο.

Η προσπάθεια να πολωθεί η κοινή γνώμη συνεχίστηκε. Κατά τη διάρκεια μιας διαδήλωσης στη Μερσίνα το Μαρτίου του 2005, δόθηκε σε δυο νεαρούς μια σημαία, την οποία γρήγορα κατέστρεψαν. Αυτό απεικονίστηκε στα μέσα ενημέρωσης ως βεβήλωση της τουρκικής σημαίας από Κούρδους. Στη συνέχεια αποδείχθηκε ότι ήταν στημένο, παρά ταύτα το σενάριο λειτούργησε. Σύντομα άρχισαν να εμφανίζονται παντού σημαίες, συμπεριλαμβανομένων και των σχολείων. Τα σχολεία εμποτίστηκαν με περισσότερα σημάδια εθνικισμού και μιλιταρισμού. Περίπου δύο χρόνια αργότερα, ένας άλλος εορτασμός καθιερώθηκε: ο εορτασμός της ημέρας που ο εθνικός ύμνος υιοθετήθηκε το 1921. Πλέον ένας στρατιωτικού τύπου εορτασμός πραγματοποιείται σε κάθε σχολείο στις 12 Μαρτίου.

Οι συντονισμένες  προσπάθειες για να δοξαστεί το μαρτύριο και να ενδυναμωθεί ο εθνικισμός συνεχίζονται. Τα τελευταία χρόνια εκδηλώσεις μνήμης έχουν πραγματοποιηθεί στα σχολεία για τους μάρτυρες της Μάχης της Sarıkamış (Δεκέμβριος 1914-Ιανουάριος 1915), ενός ακόμη πολέμου φθοράς.

Παραδοχές

Τα ιδιωτικά σχολεία στην Τουρκία συχνά παρουσιάζονται ως πρότυπα σχολεία. Τα σχολεία αυτά δεν ελέγχονται από το κράτος και ως εκ τούτου, θεωρείται ότι προάγουν λιγότερο το μιλιταρισμό. Αυτό σίγουρα δεν είναι αλήθεια. Πολλά ιδιωτικά σχολεία οργανώνουν προσκυνήματα στην Gelibolu. Ένα πολύ ακριβό ιδιωτικό σχολείο στο Bodrum οργάνωσε μια εκδήλωση όπου προσχολικής ηλικίας μαθητές ήταν ντυμένοι με στρατιωτικές στολές και φορέματα με την τουρκική σημαία.

Την προηγούμενη χρονιά (2010) ένα ιδιωτικό σχολείο στην Kayseri διοργάνωσε ένα ειδικό ταξίδι στο όρος Erciyes, όπου οι μαθητές ντυμένοι με στολές έκαναν αναπαράσταση μιας μάχης κατά τη διάρκεια μιας χιονοθύελλας. Οι τοπικές αρχές (εκπαιδευτικά ιδρύματα, αστυνομία και στρατός) καθώς και τα μέσα ενημέρωσης ήταν παρόντες. Προσκεκλημένος ήταν επίσης ο σκηνοθέτης και ο πρωταγωνιστής μιας ταινίας η οποία δοξάζει τα παιδιά μάρτυρες. Αυτά τα παιδιά προμήθευαν με  πυρομαχικά τα στρατεύματα κατά τη διάρκεια του Α ‘Παγκοσμίου Πολέμου και στη συνέχεια πέθαναν από κρυοπαγήματα κατά τη διάρκεια μιας χιονοθύελλας.

Ο επικεφαλής της επαρχιακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης ήταν πολύ χαρούμενος. Η τελετή, σημείωσε, δίδαξε τα παιδιά «την αγάπη για την πατρίδα, τη σημαία και τη χώρα».

Τι εμπεριέχεται σε ένα όνομα;

Ο μιλιταρισμός ευδοκιμεί στο μίσος. Οι δημόσιοι χώροι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αποτυπωθεί μια σύγκρουση και να ενσταλαχτούν στην καθημερινή ζωή τα στοιχεία που θυμίζουν στον καθένα την αντιπαλότητα και το μίσος. Όπως όλοι οι θεσμοί ο οποίοι αποτελούν το επίκεντρο της δημόσιας ζωής, έτσι τα σχολεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αποτυπωθούν οι αντιπαλότητες οι οποίες εξυπηρετούν τη διαιώνιση του μίσους και της βίας.
Αυτό ακριβώς έχει συμβεί στην Τουρκία. Πολλά σχολεία σήμερα λαμβάνουν το όνομά τους από έναν μάρτυρα. Αυτή η μετατροπή των σχολείων σε επιτύμβιες στήλες ήταν αμείλικτη: η χώρα τώρα καλύπτεται με σχολεία το όνομά των οποίων προέρχεται από μάρτυρες. Ακόμη, μερικοί άλλοι δημόσιοι χώροι (όπως πάρκα) και θεσμοί (όπως κέντρα υγείας), έγιναν στόχοι αυτού του είδους μιλιταρισμού.

Μερικά ονόματα σχολείων αψηφούν τη φαντασία: Δημοτικό σχολείο Μαρτύρων ή Δημοτικό σχολείο εκπαιδευτικών Μαρτύρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα υπάρχοντα ονόματα των σχολείων άλλαξαν. Το 2007, για παράδειγμα, η επαρχιακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης στο Kars άλλαξε τα ονόματα επτά σχολείων σε χωριά με μια μόνο απόφαση. Τα σχολεία είχαν το όνομα του χωριού στο οποία βρίσκονταν. Τώρα φέρουν πλέον ένα όνομα που δεν έχει καμία σχέση με το χωριό ή την περιοχή. Έχουν μετατραπεί σε τοποθεσίες ο οποίες σηματοδοτούν μια ατέρμονη σύγκρουση.

Τώρα τι;

mt4Γράφοντας στο μέτωπο: «Είμαι και εγώ ένας στρατιώτης»   Τα σχολεία μπορούν να κάνουν θαύματα για τους νέους ή και να κάνουν ακριβώς το αντίθετο. Όλα εξαρτώνται από το είδος της εκπαίδευσης που θεωρείται κατάλληλο. Στην Τουρκία, ο μιλιταρισμός είναι ένα σημαντικό συστατικό στοιχείο του εθνικισμού και τα σχολεία έχουν μολυνθεί από το αυτόν. Πολλοί φοιτητές αντιστέκονται σε πρακτικές που θεωρούν ανόητες ή αδικαιολόγητες, αλλά οι περισσότεροι φοιτητές έχουν επηρεαστεί από τον εθνικισμό και το μιλιταρισμό. Η πολιτική αντίσταση στον εθνικισμό και τον μιλιταρισμό στα σχολεία αυξάνεται, αλλά είναι δίκαιο να πούμε πως η ημέρα που ο μιλιταρισμός στα σχολεία θα τερματιστεί δεν είναι κοντά.

Επικοινωνία με τον συγγραφέα: serdardegirmencioglu [at] @gmail.com

Πηγή: War resisters International

http://www.arguments.gr/node/245

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s