* Πλατεία Συντάγματος, Αθήνα – το φαινόμενο και το διακύβευμα

αναδημοσιεύουμε 2 κείμενα στα πλαίσια μιας πρώτης ανάγνωσης για τα τεκταινόμενα και την ρευστή κατάσταση όπως διαμορφώνεται

Πόσο «πολιτικό» είναι το κίνημα «της αγανάκτησης», με δεδομένο ότι συμμετέχει εκεί ένα ετερόκλητο σύνολο ανθρώπων, με διαφορετικές ιδεολογικές αναφορές και συνθήματα (ακόμη κρατώντας και ελληνικές σημαίες);

Είναι το πιο πολιτικό φαινόμενο των ημερών μας. Ας εξετάσουμε το περιεχόμενο και τη μορφή του. Χρησιμοποιώντας τον ορισμό της πολιτικής ως συμπύκνωσης των σχέσεων εξουσίας και έκφραση των βασικών κοινωνικών αντιθέσεων και συγκρούσεων, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η «πλατεία» εκφράζει πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη δράση την κεντρική ρήξη της κοινωνίας σήμερα.

Ας προσθέσουμε ότι η πολιτική λειτουργεί με δύο μορφές εξουσίας: την auctoritas, τη νομιμοποιημένη εξουσία που εκφράζει το «κοινό συμφέρον» ή τη βούληση του λαού να συμβιώνει· από την άλλη η potestas είναι η δύναμη που διατηρεί τη συνοχή της κοινωνίας μέσω της κυριαρχίας των λίγων πάνω στους πολλούς.

Η λειτουργία της πολιτικής εκφράζει
, συμπυκνώνει και διαμεσολαβεί πρόσκαιρα στην κοινωνική και οικονομική σύγκρουση και οικοδομεί νομιμοποιημένη εξουσία πάνω σ’ ένα μόνιμο υπόβαθρο αναπόδραστου ανταγωνισμού.

Η πλατεία δεν είναι πολιτική
μόνο αν την ορίσουμε, μιμούμενοι τα νεοκλασικά οικονομικά, ως μια δραστηριότητα που επιτρέπει σε άτομα, συμφέροντα και τάξεις που αποδέχονται τη συνολική κοινωνικο-οικονομική ισορροπία να χρησιμοποιούν την πολιτική για να επιδιώξουν οριακές βελτιώσεις συμφέροντος και κέρδους. Αυτοί που βρίσκονται έξω από τους κεντρικούς σχεδιασμούς κυβέρνησης, κομμάτων και συμφερόντων, αυτοί που εκφράζουν το λαϊκό πόλο στην κεντρική αντίφαση μιας κοινωνίας είναι υποχρεωμένοι να αλλάξουν τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού για να προβάλλουν το καθολικό συμφέρον εναντίον αυτών που εκφράζουν μόνο τα παραταξιακά τους συμφέροντα. Η πλατεία είναι πολιτική στο σημείο μηδέν.

Από πλευράς μορφής, η πλατεία διαφέρει από την κυρίαρχη άποψη περί πολιτικής αλλά δεν είναι καινούρια. Την είδαμε στη Β. Αφρική και στη Μ. Ανατολή, στην Ισπανία, διαχέεται τώρα στην Ευρώπη. Το χαρακτηριστικό της πλατείας είναι το «πλήθος», ένα σύνολο ανθρώπων και σωμάτων που συνευρίσκονται στον ίδιο χώρο και χρόνο. Από τη στιγμή που οι συνευρισκόμενοι αρχίζουν να απαιτούν οργανωμένα και συντεταγμένα, οι οικονομικές απαιτήσεις γίνονται πολιτικές, η μάζα γίνεται πλήθος, πολιτικό υποκείμενο. Γίνονται ένα σύνολο, δηλαδή, ανθρώπων που συνεργούν χωρίς αντιπροσώπευση. Μια σειρά μοναδικών και διαφορετικών ανθρώπων, μοναδικές και διαφορετικές επιθυμίες βρίσκονται μαζί και μεταλλάσσονται σε κοινή πολιτική επιθυμίας που δημιουργείται εκεί και τότε.

Το πλήθος ως υποκείμενο φτιάχνεται και διαλύεται μέσα στην προσωρινότητα και την ένταση της συνεύρεσης των διαφορετικών μοναχικοτήτων. Οι ατομικές επιθυμίες γίνονται κοινή δράση, μια δύναμη που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

Τι καινούριο φέρνει το πλήθος; Ανακαταλαμβάνει τον χρόνο εργασίας και τον ζωτικό χώρο επικοινωνίας και ζωής και τους αναδιοργανώνει. Οι ιεραρχίες της εργασίας και της πολιτικής ανατρέπονται και νέες μορφές ζωής από κοινού ανακαλύπτονται. Η πλατεία μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο αξιακό σύστημα, μια συνεχή μεταμόρφωση τρόπων ζωής και συνεργασίας. Όταν η πλατεία ξεχειλίζει και το πλήθος ξεπερνάει τις καταβολές και τους περιορισμούς των επιμέρους μελών του, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα συμβάν ιστορικής σημασίας. Είναι όμως δημοκρατική η διαδικασία; Η δημοκρατία σαν το κολύμπι μαθαίνεται όχι από τα βιβλία αλλά στην πράξη. Για τους περισσότερους της πλατείας αυτή είναι το μεγαλύτερο μάθημα δημοκρατίας.

Τίποτα δεν θα είναι το ίδιο μετά. Αλλά αρκεί ότι οι «αγανακτισμένοι» απλώς αρνούνται, χωρίς θετική πρόταση; Το να λες «Όχι», «Φτάνει πια», «Μέχρι εδώ» όχι μόνο δεν είναι απολίτικο, αλλά αποτελεί τη βάση της κλασικής αριστερής πολιτικής: η άρνηση ήταν πάντα το πρώτο βήμα της διαλεκτικής σύνθεσης και υπέρβασης. Σήμερα, σε συνθήκες βιοπολιτικής διαχείρισης της ταυτότητας και επιθυμίας, η άρνηση δημιουργεί υποκείμενα αντίστασης και δεύτερον αποσύρει την άνευ όρων υπακοή και νομιμοποίηση. Η ολοκλήρωση του συστήματος στηρίζεται στη σιωπηρή αποδοχή των όρων που επιβάλλει, με αντίκρισμα την ικανοποίηση των διαρκώς αυξανόμενων επιθυμιών. Η άρνηση, λοιπόν, έχει από μόνη της πολιτική σημασία. Σήμερα αυτή η άρνηση είναι όχι μόνο απαραίτητη, αλλά πιθανόν το πιο πρώτο σημαντικό βήμα αντίστασης.

Ας συνοψίσουμε: Η πλατεία αποσύρει τη νομιμοποίηση από ένα πολιτικό σύστημα που έχει βάλει το συμφέροντα των λίγων πάνω απ’ αυτά του συνόλου.

Από την άλλη,
οι άνθρωποι της πλατείας γίνονται ενεργοί πολίτες, λειτουργοί δημοκρατίας, εγκαταλείποντας για πάντα τον τρόπο συμπεριφοράς που μάθαμε μέχρι τώρα.

Του Κώστα Δουζίνα, καθηγητή Νομικής και διευθυντή του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Birkbeck του Λονδίνου. Από την enet.gr

tvxs.gr

διαβάστε εδώ μια εκτενέστερη και αναλυτικότερη μορφή του άρθρου

……………………………………………..

Πρέπει να ειπωθούν αλήθειες, αντί για υπόκλιση στις πιο οπισθοδρομικές πλευρές αυτού του κινήματος, να γίνουν σαφείς οι αυταπάτες και οι εξ αυτών κίνδυνοι, γιατί η ζωή θα δικαιώσει όποιον λέει την αλήθεια και όχι εκείνους που ψαρεύουν στα θολά νερά

Ανάγκη για πραγματική ταξική πολιτική οργάνωση

Από πάνω είναι οι πολλοί. Οι αγανακτισμένοι, με τις μούτζες, τα λέιζερ και τα «γηπεδικού τύπου» συνθήματα: Γιωργάκη, μαλάκα, δεν ήρθαμε για πλάκα. Κλέφτες, κλέφτες, κλέφτες. Και α, και ου, γαμώ το ΔουΝουΤού. Ε-ε-ε, ο-ο-ο, πάρτε το μνημόνιο και φύγετ’ από δω. Και τώρα ένα σύνθημα που όλους μας ενώνει, Γιωργάκη πήδα απ’ το μπαλκόνι. Πουλάτε, πουλάτε, γαμήσι που θα φάτε. Κουφάλες, κουφάλες, έρχονται κρεμάλες. Με το έτσι, με το θέλω, την Ελλάδα μας την κάνατε μπουρδέλο. Γιωργάκης και Σία εσχάτη προδοσία. Αντε γαμή-, άντε γαμήσου Πάγκαλε. Οσο νυχτώνει η πούτσα μεγαλώνει, η υπομονή του Ελληνα αρχίζει και τελειώνει. Δεν θα πληρώ-, δεν θα πληρώσουμε ποτέ. Ακης, Ακης, Ακης, τον παίρνει ο Γιωργάκης. Ψωμί, παιδεία, ελευθερία, η χούντα δεν τελείωσε το ’73. Αλήτες, ρουφιάνοι, δημοσιογράφοι. Ενα μπουρδέλο είσαστε. Μια νύχτα μαγική, σαν την Αργεντινή, θα δούμε ελικόπτερο και στη Βουλή.

Από κάτω, στο πλακόστρωτο, είναι οι λίγοι. Λίγοι κι εκλεκτοί. Αυτοί δεν φωνάζουν «γηπεδικά» συνθήματα, όπως οι από πάνω. Αυτοί κάνουν συνελεύσεις. Ομνύουν στην άμεση δημοκρατία. Εμφανίζονται όλοι σαν… εξωκομματικοί, αλλά είναι όλοι κομματικότατοι. Στελέχη του ΣΥΝ/ ΣΥΡΙΖΑ και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ κάνουν όλο το κουμάντο. Από τη μικροφωνική μέχρι τα θέματα προς συζήτηση, μέχρι και την κλήρωση εκείνων που θα μιλήσουν για ενάμιση λεπτό. Οι οποίοι –όλως συμπτωματικά– σε ποσοστό πάνω από 80% είναι… γνωστοί.

Ανάμεσα στους πάνω και στους κάτω δεν υπάρχει καμιά επαφή. Μόνο κάποιοι από πάνω κατεβαίνουν και παρακολουθούν τη συνέλευση, χωρίς να πολυενδιαφέρονται να πάρουν το λόγο. Οσο για τους κάτω, χρειάστηκαν μια βδομάδα «λαϊκών συνελεύσεων» για ν’ αποφασίσουν πως πρέπει να έρθουν σε επαφή με τους πάνω. Τι είδους επαφή; Να τους μοιράζουν τις αποφάσεις που παίρνουν οι συνελεύσεις. Αυτοί που ορκίζονται στην άμεση δημοκρατία και καμώνονται πως είναι ανεξάρτητοι και πως «συνδιαμορφώνουν» με όλους, έχουν στήσει ένα δύσκαμπτο γραφειοκρατικό όργανο, σε μια προσπάθεια να σπεκουλάρουν πολιτικά μ’ ένα φαινόμενο που ούτε το δημιούργησαν ούτε μπορούν να το ελέγξουν.

Τι θα ήταν οι κάτω χωρίς τους πάνω; Απολύτως τίποτα. Το κοινωνικό και πολιτικό αυτό γεγονός υπάρχει γιατί εξέφρασε την αγανάκτηση ενός κόσμου που δεν μπορούσε πια να κάθεται στο σπίτι του. Οι εκκλήσεις μέσω Ιντερνετ έπιασαν τόπο γιατί υπήρχε αυτή η διάθεση και γιατί –ας προσεχτεί αυτό– στην αρχή είχαν μεγάλη υποστήριξη από μιντιακά συγκροτήματα, που δεν τα υπολόγισαν και τόσο καλά. Υπολόγισαν λάθος, όμως. Πίστεψαν ότι θα είναι ένα πυροτέχνημα μιας, το πολύ δύο ημερών, το οποίο θα το χειραγωγήσουν απόλυτα, στέλνοντας μετά τον κόσμο στα σπίτια του. Και δεν τους βγήκε. Ο κόσμος έμεινε εκεί, οι εκδηλώσεις αποδοκιμασίας πήραν αντι-βουλευτικό χαρακτήρα και όσο ο κόσμος μένει εκεί αποτελεί έναν εν δυνάμει κίνδυνο.

Ο χαρακτήρας που πήρε από την αρχή αυτή η κινητοποίηση έβαλε τη σφραγίδα του και στη λειτουργία των κάτω, οι οποίοι ναι μεν διαχωρίζονται από τους πάνω, όμως υποκλίνονται στο «όχι κόμματα, όχι πολιτικές γραμμές» που διακηρύχτηκε από τα αρχικά καλέσματα. Υποκλίνονται με τον πιο αισχρό τρόπο, σε μια προσπάθεια να σπεκουλάρουν και να κερδίσουν εκλογική πελατεία. Γι’ αυτό και όλο το γλείψιμο, κυρίως από τον ΣΥΝ και τον ΣΥΡΙΖΑ. Λες και αυτή η εκδήλωση δεν είναι πολιτική εκδήλωση, λες και οι πολιτικές γραμμές είναι ένα είδος χολέρας και πρέπει να μείνουν μακριά για να μην κολλήσουν οι διαδηλωτές. Εφτασαν στο σημείο να προπηλακίσει η περιφρούρησή τους πολιτική οργάνωση επειδή πήγε στο χώρο να μοιράσει προκηρύξεις, όπως έχει κάθε δικαίωμα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κινητοποίηση αυτή, η κινητοποίηση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στην Αθήνα και ακόμη περισσότερων στην υπόλοιπη Ελλάδα, είναι ένα γνήσιο κοινωνικό φαινόμενο. Ενα φαινόμενο που ξεπηδά μέσα από την πολιτική και κοινωνική κρίση των ημερών. Δεν θα περίμενε κανείς από μια τέτοια κινητοποίηση να διατυπώσει ένα –στοιχειώδες έστω– πρόγραμμα διεκδικήσεων. Εντούτοις, το αντιμνημονιακό περιεχόμενο είναι σαφέστατο και προφανές. Ο κόσμος διαμαρτύρεται ενάντια σ’ αυτά που του έχουν κάνει τη ζωή μαύρη και στα χειρότερα που έρχονται. Αυτό το πολιτικό αίτημα, όμως, δεν υπονομεύεται από τα πρωτόλεια συνθήματα, που ενοχλούν τον καθωσπρεπισμό κάποιων, αλλά από τις αυταπάτες. Από την αυταπάτη ότι δημιουργείται ένα καινούργιο κίνημα, που θα ξεπεράσει όλες τις προηγούμενες μορφές οργάνωσης. Από την αυταπάτη ότι αρκεί η ειρηνική, μη βίαιη παρουσία σε κάποιες πλατείες, για να επιβάλλει ο κόσμος τη θέλησή του. Από την άγνοια για τα αίτια της κρίσης, για το περιεχόμενο του Μνημόνιου, για τις κοινωνικές δυνάμεις που συνασπίζονται γύρω του.

Ο κόσμος δεν καταλαβαίνει πως δεν φταίει η συνδικαλιστική οργάνωση γενικά, αλλά η αστικοποίηση του ρεφορμιστικού συνδικαλισμού. Οτι δεν φταίει η πολιτική οργάνωση γενικά, αλλά η πολύχρωμη αστική πολιτική οργάνωση, που έχει διαμορφώσει ένα σύστημα μέσα στο οποίο εγκλωβίζει τις λαϊκές μάζες. Οτι η κρίση δεν οφείλεται σε κάποιους κλέφτες, αλλά στην ίδια τη λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος. Οτι το κοινοβουλευτικό σύστημα δεν είναι παρά ταπεινός υπηρέτης της κεφαλαιοκρατίας, η οποία δεν πρέπει να μένει στο απυρόβλητο, χρησιμοποιώντας τους πολιτικούς της ως ασπίδα.

Δεν είναι εύκολο όλ’ αυτά να εξηγηθούν μέσα σ’ ένα παλλόμενο πλήθος, που σφυρίζει, μουτζώνει, αποδοκιμάζει και μάλλον δεν έχει όρεξη –σ’ αυτή τη φάση– ν’ ακούσει. Αυτός ο στείρος (και περιορισμένος ως προς τις εκδηλώσεις του) ακτιβισμός είναι το θετικό στοιχείο των ημερών (η παρουσία του κόσμου στους δρόμους), αλλά ταυτόχρονα περικλείει το σπέρμα της ήττας και της απογοήτευσης. Πίστεψαν στις πρώτες απεργίες και δεν βγήκε τίποτα. Πιστεύουν τώρα στη μαζική παρουσία στις πλατείες, στις μούτζες και τα συνθήματα, που και πάλι δεν θα βγάλουν τίποτα. Αν δεν υπάρξει αγωνιστική εξέλιξη τώρα, θα δημιουργηθεί ένα ιδιαίτερα αρνητικό φορτίο απογοήτευσης, που μπορεί να οδηγήσει –άγνωστο πόσο– σε παράλυση.

Γι’ αυτό και πρέπει να ειπωθούν αλήθειες, αντί για υπόκλιση στις πιο οπισθοδρομικές πλευρές αυτού του κινήματος. Πρέπει να γίνουν σαφείς οι αυταπάτες και οι εξ αυτών κίνδυνοι, ακόμα και σε κείνους που δεν θέλουν ν’ ακούσουν. Γιατί η ζωή θα δικαιώσει όποιον λέει την αλήθεια και όχι εκείνους που ψαρεύουν στα θολά νερά, που γλείφουν σαν σαλίγκαροι και αλλάζουν χρώματα σαν χαμαιλέοντες. Αλίμονο αν εξοβελίσουμε την πολιτική παρέμβαση και τη διαπάλη των ιδεών ή αν την διαλύσουμε μέσα σ’ έναν ακαθόριστο χυλό δήθεν άμεσης δημοκρατίας.

Πάνω απ’ όλα, όμως, πρέπει να τοποθετηθεί η μεγάλη αλήθεια, ότι οι εργάτες, οι εργαζόμενοι, οι νέοι θα γίνονται αθύρματα στα χέρια των αστικών κομμάτων, στα χέρια των μιντιοκρατών, στα χέρια διάφορων διανοούμενων της συμφοράς, αν δεν αποκτήσουν τη δική τους ανεξάρτητη πολιτική έκφραση. Τέρμα τα αστικά συνδικάτα, τέρμα τα αστικά κόμματα, τέρμα τα κόμματα της αστικής ψευτοαριστεράς, τέρμα οι αυταπάτες, εμπρός για την ταξική πολιτική οργάνωση των εργατών.

eksegersi.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s