* Αίγυπτος 2011: «Χαρτογραφώντας δρόμους που ανοίγονται»

 

δημοσιεύουμε εδώ μιαν ανάλυση ενός συντρόφου για την Αιγυπτιακή εξέγερση

______________________________________________________________

Oι πρόσφατες εξεγέρσεις στην Αίγυπτο έρχονται να προστεθούν ως ένα ακόμη επεισόδιο στην μακρά σειρά αναταραχών που παίρνουν θέση το τελευταίο χρονικό διάστημα ανά το παγκόσμιο.  Επισήμως ανακοινώθηκε εν μέσω πανηγυρισμών ότι ο κύκλος της εξέγερσης έχει κλείσει, με το ανώτατο επιτελείο στρατού να διατάζει την εκκένωση της πλατείας από τους εναπομείναντες διαδηλωτές και να διαβεβαιώνει ότι η εξουσία θα περάσει στα χέρια των πολιτικών.  Η παρούσα ανάλυση επιθυμεί να αποφύγει την καθ’ όλα προβλεπόμενη συζήτηση περί επιτυχίας ή αποτυχίας της εξέγερσης, ανίχνευσης των πολιτικο-κοινωνικο-οικονoμικών δεδομένων που οδήγησαν σε αυτή, θεωρώντας πως έτσι παρασύρεται το ενδιαφέρον προς μια διηγηματικού τύπου λησμόνηση γεγονότων που ανήκουν οριστικά πλέον στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Αντί αυτού προτείνει την εξέταση συγκεκριμένων στρατηγικών κινήσεων και πρακτικών που ακολούθησε το Αιγυπτιακό κράτος για να καταστείλει την αντίσταση των εξεγερμένων και να διασφαλίσει το μονοπώλιο του στην εξουσία.  Από την αντίθετη σκοπιά, αυτή των εξεγερμένων, θα γίνει μια προσπάθεια αποκρυπτογράφησης των πολεμικών πρακτικών που ακολούθησε το Αιγυπτιακό κίνημα ακριβώς για να καταδειχτεί η σημαντικότητα αυτού του επεισοδίου και οι προοπτικές που αυτό ανοίγει για την συνέχιση και εξέλιξη του αγώνα.  Γιατί μόνο μέσω μιας στρατηγικής ανασκόπησης της ιστορίας, μιας εξέτασης των κοινωνικών συγκρούσεων που παίρνουν θέση στο εδώ και τώρα θα είμαστε σε θέση να καταλάβουμε την βαρύτητα ενός εξεγερσιακού συμβάντος «… όπου οι αντίπαλοι έρχονται αντιμέτωποι ενώπιος ενωπίω, όπου ο ένας κερδίζει και ο άλλος χάνει με την έννοια του επεισοδίου.1»

Στην Αλεξάνδρεια και μπροστά από το κοινοβούλιο και τα πρωθυπουργικά γραφεία στο Κάιρο αγανακτισμένοι πολίτες επιχειρούν να αυτοπυρποληθούν, ακολουθώντας κατ’ αντιστοιχίαν το παράδειγμα που σηματοδότησε την έκρηξη της εξέγερσης στην Τυνησία.   Στις 25 Ιανουαρίου, μέρα εθνικής γιορτής της αστυνομίας, το αιγυπτιακό κράτος ανακοινώνει ότι οι αυτοπυρπολήσεις είχαν καθαρά προσωπικά ελατήρια, μια καθ’ όλα γνωστή εξουσιαστική πρακτική που σκοπό έχει να προλάβει την έκρηξη της κοινωνικής οργής. «Η μέρα οργής» όπως βαφτίστηκε από τους εξεγερμένους η τρίτη 25 Γενάρη συγκεντρώνει πρωτοφανή αριθμό κόσμου στους δρόμους που κατευθύνεται με εχθρικές διαθέσεις προς τα γραφεία του κυβερνώντος Εθνικού Δημοκρατικού Κόμματος, το Υπουργείο Εξωτερικών και το κτήριο της Εθνικής Τηλεόρασης. Το κάλεσμα για κάθοδο στους δρόμους γίνεται μέσω διαδικτύου και κυρίως μέσω της ιστοσελίδας του ξυλοκοπημένου μέχρι θανάτου από την αστυνομία Khaled Said2.

Αξίζει εδώ να δώσουμε σημασία στον ρόλο που διαδραμάτισε το διαδίκτυο ως μέσο συντονισμού και οργάνωσης των δράσεων που εξελίχθησαν. Η χρησιμοποίηση του διαδικτύου ως εργαλείο στα χέρια των εξεγερμένων δεν αποτελεί είδηση η κάτι τελοσπάντων νέο. Ο ελληνικός δεκέμβρης κατέδειξε πόσο δραστικά μπορεί να λειτουργήσει αυτό το μέσο στα χέρια των εξεγερμένων. Η χρησιμοποίηση του internet τότε ως διαύλου επικοινωνίας και συντονισμού κινήσεων μεταξύ ατομικοτήτων και συλλογικοτήτων προσέδιδε στον αγώνα μια πρωτοφανή δυναμική, εκθέτοντας την ανυμπορία των κατασταλτικών μηχανισμών να παρέμβουν και να αποτρέψουν τον κίνδυνο. Ο από κοινού συντονισμός μαθητών λυκείου να εξαπολύσουν επίθεση εναντίων σαράντα πέντε αστυνομικών τμημάτων σε όλη την Ελλάδα αποτελεί ως εκ τούτου ένα ενδεικτικό παράδειγμα3.

Στην Αίγυπτο το καθεστώς Μουμπάρακ επιδιδόμενο σε ένα ρεσιτάλ απεγνωσμένων επικοινωνιακών πρακτικών διακόπτει την παροχή ίντερνετ καθώς και την αποστολή μηνυμάτων μέσω κινητών τηλεφώνων θεωρώντας πώς έτσι θα εμποδίσει τους εξεγερμένους να αναλάβουν δράση.  H επιλογή αυτή, στα πλαίσια της στρατηγικής μας ανάλυσης, εμφανώς προδίδει την δεινή θέση στην οποία περιήλθε το κράτος, όμως πέρα απ’ αυτό και κάτι άλλο.  Φανερώνει την πραγματική ουσία του κράτους, που κάτω από οποιαδήποτε συνθήκη ενεργεί με γνώμονα την διασφάλιση και διατήρηση τής κυριαρχίας του. Που παρ’ όλη την διαρκή του τεχνολογική εξέλιξη σε όλες τις βαθμίδες ελέγχου και επιτήρησης, εύκολα υποκύπτει εν ώρα εκτάκτου ανάγκης, στην λογική της εξεύρεσης εύκολων και γρήγορων λύσεων πού θα το βγάλουν απ’ το αδιέξοδο.

Τα «διαδικτιακά» μέτρα αυτοπροστασίας και ασφάλειας που λήφθησαν σε αυτή την περίπτωση από τους εξεγερμένους ούτως ώστε να μην περιέλθουν εις γνώσιν του καθεστώτος Μουμπάρακ τα σχέδια τούς , αποδεικνύουν για άλλη μια φορά ότι οι εξεγερμένοι βρίσκονται σε διαρκή επαγρύπνηση αντιτάσσοντας σχέδια και στρατηγικές έναντι των κατά πολύ προβλεπόμενων σχεδίων του κράτους.  Αποδεικνύει ότι η αντίσταση προηγείται, είναι ένα βήμα μπροστά από την εξουσία.  Μηχανεύεται και συνεχώς εφευρίσκει τρόπους να υποσκάπτει το φαινομενικά «άβατο» της εξουσίας, το φαινομενικά απόρθητο μα πραγματιστικά ευάλωτο μηχανισμό ελέγχου και καταστολής.

Το καθεστώς Μουμπάρακ βλέποντας ότι η διακοπή του ίντερνετ λειτουργούσε μάλλον αποσυνθετικά για το Αιγυπτιακό κράτος αφού ολόκληρος ο κρατικός μηχανισμός βυθίζεται σε παράλυση, αναπόφευκτα περιορίζεται σε μία στρατηγική επιλεκτικής παρακολούθησης, με το facebook και το twitter να θεωρούνται ανασφαλή πεδία διασταύρωσης πληροφοριών για τους εξεγερμένους.

Ένα εγχειρίδιο που κυκλοφορεί εκείνες τις μέρες μεταξύ των εξεγερμένων με τίτλο «πώς να διαδηλώσετε έξυπνα» αμέσως προειδοποιεί πως οι πληροφορίες που εδώ παρέχονται μπορούν να διαδίδονται «ΜΟΝΟ μέσω mail, εκτύπωσης και φωτοτυπιών» καθώς οποιοδήποτε άλλο διάσημο μέσο διασταύρωσης πληροφοριών (facebook, twitter) παρακολουθείται4.   Διαβάζοντας το κάποιος μπορεί να αντλήσει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το πώς να συμπεριφερθεί σε μια διαδήλωση, πώς να αμυνθεί και ποτέ να επιτεθεί, ανάλογα με την περίσταση.  Το ίντερνετ δηλαδή σε αυτή την περίπτωση λειτούργησε σαν αγωγός μετάδοσης τεχνογνωσίας και πρακτικών οργάνωσης μεταξύ των εξεγερμένων.  Τους έδωσε την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με διεθνή επαναστατικά κινήματα και κινηματικές πρακτικές άμεσης δράσης, μια ιδιαίτερα χρήσιμη παρακαταθήκη για τους αγώνες του Αιγυπτιακού λαού που έρχονται.

Στις 28 Ιανουαρίου και ενώ οι συγκρούσεις μεταξύ εξεγερμένων και δυνάμεων ασφαλείας μαίνονται, φήμες φέρνουν τον Μουμπάρακ να υποβάλλει δημόσια την παραίτηση του ενώπιον του Αιγυπτιακού λαού.  Και ενώ η πλατειά Ταχρίρ κατακλύζεται από κόσμο έτοιμο να ακούσει τα χαρμόσυνα νέα της παραίτησης Μουμπάρακ, ο ίδιος με ανακοίνωση του δηλώνει ότι το καθεστώς του θα παραμείνει στην εξουσία.  Εγγυάται την ομαλή μετάβαση των πολιτικών εξουσιών μέσω ταχύρυθμων μεταρρυθμίσεων και αλλαγών, αποτίοντας με την σειρά του ένα φόρο τιμής στους νεκρούς των ταραχών.  Θα ήταν κάπως αφελές να υποθέσουμε πως η εξαγγελία των μελλοντικών πολιτικών πλάνων του καθεστώτος Μουμπάρακ δεν έγινε υπό το πρίσμα ενός εκ προμελέτης στρατηγικού σχεδιασμού.  Ενός σχεδιασμού που στόχο θα είχε να ανακόψει άμεσα την πορεία της εξέγερσης αντιτάσσοντας στην θέση της κάτι άλλο, εν δυνάμει ικανό να αντιστρέψει τους όρους του παιχνιδιού.  Στιγμές μετά το δημόσιο ανακοινωθέν Μουμπάρακ ένα πλήθος οπαδών του ομώνυμου καθεστώτος εμφανίζεται στους δρόμους ωσάν από το πουθενά έτοιμο να αναμετρηθεί με τους εξεγερμένους για να αποκαταστήσει την τάξη και την νομιμότητα.  Η πλατεία Ταχρίρ μετατρέπεται σε πεδίο μάχης, αυτή την φορά όχι μεταξύ εξεγερμένων και αστυνομικών δυνάμεων αλλά μεταξύ εξεγερμένων και αντι-εξεγερμένων (για τους τελευταίους διαδίδεται ότι είναι στελέχη των μυστικών υπηρεσιών του Μουμπάρακ σε εντεταλμένη υπηρεσία) με τον στρατό να αναλαμβάνει καθήκοντα μεσάζοντα μεταξύ των δύο μετώπων.

Αυτό που κρατάμε σ’ αυτή την φάση είναι η κίνηση αντιπερισπασμού που γίνεται από πλευράς Μουμπάρακ που στόχο έχει να δώσει την εικόνα ότι η εξέγερση έχει σκορπίσει χάος και διχόνοια μεταξύ των Αιγυπτίων.  Ότι στην πραγματικότητα η εξέγερση δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας εμφύλιος πόλεμος που αν δεν λήξει εδώ και τώρα θα έχει όλες εκείνες τις τραγικές συνέπειες που έχει ένα τέτοιο συμβάν, και πώς την ευθύνη γι’ αυτό θα την φέρουν βαρέως αυτοί που πρώτοι ξεσηκώθηκαν.  Οι εξεγερμένοι.

Η στρατηγική αυτή ανάλυση καταπιάστηκε μόνο με μερικά ενδεικτικά στιγμιότυπα από την Αιγυπτιακή εξέγερση. Υπάρχουν και πολλά άλλα που χρίζουν περαιτέρω διερεύνησης όπως για παράδειγμα ποίο ρόλο διαδραμάτισε ο στρατός στο όλο παιχνίδι, ποίοι ήταν οι δικοί του στρατηγικοί στόχοι και αν αυτοί επιτεύχθηκαν. Ή ποιος ήταν ο ρόλος της αντιπολίτευσης στο όλο παιχνίδι και αν επιχείρησε μέσω συγκεκριμένων στρατηγικών κινήσεων να επωφεληθεί πολιτικά από αυτή την εξέγερση.

Και κάτι τελευταίο το οποίο αξίζει εδώ να λεχθεί.  Σύμφωνα με τον Αγκάμπεν:

«βεβηλώνω = αποδίδω εκ νέου στην κοινοχρηστία ό,τι είχε διαχωριστεί στη σφαίρα του ιερού5».

Η Αιγυπτιακή εξέγερση ακριβώς αποτέλεσε ένα συμβάν ρήξης, μια βεβήλωση με την αγκαμπενική σημασία του όρου. Με την έννοια ότι διέρρηξε τους κοινωνικούς-θρησκευτικούς φραγμούς που ενυπήρχαν στην Αιγυπτιακή κοινωνία και είχαν βαθιά τις ρίζες τους μέσα στον χρόνο.  Κοσμικοί Μουσουλμάνοι, Ισλαμιστές και Χριστιανοί παραμερίζοντας τις μεταξύ τους διαφορές, έδρασαν από κοινού την ώρα της εξέγερσης αξιώνοντας αυτό που για χρόνια τώρα είχε διαχωριστεί στην σφαίρα του ιερού.  Την αδιαμεσολάβητα και χωρίς όρους έκφραση της πολιτικής τους άποψης.  Την άμεση και χωρίς όρους έξοδο του καθεστώτος Μουμπάρακ από τις ζωές τους.
Αneipwtos

_____________________________________________________________

1 Φουκώ Μ. 1978, Μεθοδολογία για την γνώση του κόσμου: πώς να απαλλαχτούμε από τον μαρξισμό σελ.199, Το μάτι της εξουσίας, Εκδ. Βάνιας

2 Χρονικά της Αιγυπτιακής εξέγερσης που χρησιμοποιήθηκαν για το παρόν κείμενο: http://redblackplanet.squat.gr, http://gr.contrainfo.espiv.net/2011/02/01/egypt-i/,http://www.salata.tv/πολιτική-κοινωνία/αίγυπτος-το-χρονικό-μια-εξέγερσης, http://www.anarkismo.net/article/18672

3 Γαβριηλίδης Α. [GREEK RIOTS 2008:]-A MOBILE TIANANMEN σελ.15 στο The return of street politics? Essays on the December riots in Greece, The Hellenic Observatory LSE

4 Πώς να διαδηλώσετε έξυπνα, http://rioter.info/2011/02/03/manual/

5 Αγκάμπεν G. 2008, Βεβηλώσεις , Εκδ. Άγρα

 

Advertisements

2 thoughts on “* Αίγυπτος 2011: «Χαρτογραφώντας δρόμους που ανοίγονται»

  1. mitsosms 11/04/2011 στο 9:14 ΜΜ

    Καλησπέρα,

    δείτε εδώ μία ανάλυση μέσα από γράφημα που δείχνει γιατί η εξέγερση στην Αίγυπτο ήταν προβλέψιμη ακόμα και αν είχε δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση. Θα το βρείτε νομίζω ενδιαφέρον.

    http://center24.blogspot.com/2011/04/blog-post_8778.html#axzz1J8aAKdl1

  2. falies 13/04/2011 στο 9:27 ΜΜ

    Άλλες σχετικές αναρτήσεις εδώ

    Για τη δυτική στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη
    http://falies.com/2011/03/24/για-την-δυτική-στρατιωτική-επέμβαση-σ/

    Τι είδους δημοκρατία για τον Αραβικό Κόσμο;
    http://falies.com/2011/03/21/τι-είδους-δημοκρατία-για-τον-αραβικό-κ/

    Η Αιγυπτιακή εξέγερση στη δεύτερη φάση
    http://falies.com/2011/02/03/η-αιγυπτιακή-εξέγερση-στη-δεύτερη-φάσ/

    Τα πρώτα σημάδια του αντίκτυπου της Αραβικής εξέγερσης και στη Σαουδική Αραβία;
    http://falies.com/2011/03/06/σαουδική-αραβία-τα-πρώτα-σημάδια-του/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s